Khoá học Claude Code miễn phí: từ số 0 tới ứng dụng chạy thật

Đây là trọn bộ khoá học Claude Code miễn phí do MONA biên soạn: 10 phần đi từ số 0 (chưa từng mở terminal) tới lúc anh chị tự dựng được ứng dụng chạy thật, có đăng nhập, có thanh toán, và biết đưa nó lên internet. Giáo trình viết cho người làm kinh doanh, không cần nền kỹ thuật, mọi hình trong bài đều là thao tác thật tụi em chụp tại máy. Bài dài, anh chị cứ học theo mục lục, mỗi phần chốt bằng danh sách việc tự tay làm trước khi qua phần sau.

Phần 1 — Claude Code là gì và cài đặt trong 15 phút

Học xong bài này, anh chị làm được ba việc: hiểu Claude Code là cái gì và vì sao dân làm ăn (không riêng dân lập trình) đang đổ xô dùng nó, tự cài được nó vào máy của mình, và đọc hiểu màn hình đầu tiên của nó mà không thấy ngợp. Chỉ vậy thôi, nhưng đây là bài nền của cả khoá, tụi em khuyên anh chị đừng nhảy cóc.

Claude Code là gì, nói bằng tiếng người

Claude Code là một trợ lý AI chạy ngay trong máy tính của anh chị, thay vì chạy trên trang web như ChatGPT hay Claude.ai mà anh chị quen dùng. Nghe qua tưởng khác biệt nhỏ, thật ra nó đổi hẳn bản chất câu chuyện.

Chat AI trên web giống một người tư vấn qua điện thoại: hỏi gì đáp nấy, còn tay chân thì không đụng được vào việc của mình. Claude Code thì giống một người trợ lý được anh chị cho ngồi hẳn vào bàn làm việc: nó thấy được thư mục, mở được file, sửa được tài liệu, viết được chương trình, dọn được đống file lộn xộn trong máy. Anh chị ra lệnh bằng tiếng người, nó tự tay làm chuỗi việc từ đầu tới cuối.

Vì vậy đừng để chữ “Code” trong tên làm anh chị ngại. Đúng là dân lập trình dùng nó nhiều, nhưng phần đắt giá cho chủ doanh nghiệp nằm ở chỗ khác: nó làm được việc văn phòng và việc vận hành ngay trên dữ liệu thật của mình. Đây cũng chính là công cụ mà kỹ sư MONA dùng hằng ngày để giao dự án nhanh hơn, nên khoá này tụi em dạy bằng trải nghiệm dùng thật, không phải đọc tài liệu rồi kể lại.

Một điều nên biết trước: công cụ AI đổi giao diện liên tục, vài tháng là nút bấm đã nằm chỗ khác. Cho nên thứ cần nhớ không phải “nút màu gì nằm góc nào”, mà là chỗ tra cứu chính chủ: tài liệu chính thức tại code.claude.com/docs. Kẹt đâu, mở đó.

Chuẩn bị: tài khoản và gói cước

Claude Code không có trong gói miễn phí. Anh chị cần tối thiểu gói Pro của Claude (đăng ký tại claude.com, giá niêm yết theo thời điểm anh chị đọc, tầm vài trăm nghìn đồng mỗi tháng). Với người mới, Pro là đủ xài cả ngày. Tụi em nói thật: so với việc có thêm một trợ lý biết làm đủ thứ việc trong máy, khoản phí này là khoản đáng tiền bậc nhất trong các loại phí phần mềm mà một người làm kinh doanh đang trả hằng tháng.

Đăng ký xong tài khoản là hết phần tốn tiền. Mọi thứ từ đây trở đi miễn phí.

Cài đặt: đúng một dòng lệnh

Cách gọn gàng để cài Claude Code là qua terminal. Nghe chữ terminal nhiều anh chị đã thấy gai người, nhưng bình tĩnh: terminal chỉ là cái cửa sổ để gõ lệnh cho máy tính, và anh chị chỉ cần đúng một lệnh.

Mở terminal:

• Mac: bấm Command + phím cách, gõ Terminal, Enter.
• Windows: bấm phím Windows, gõ PowerShell, Enter.

Rồi dán lệnh cài (lệnh mới nhất luôn nằm ở code.claude.com/docs, mục cài đặt):

• Mac / Linux: curl -fsSL https://claude.ai/install.sh | bash
• Windows PowerShell: irm https://claude.ai/install.ps1 | iex

Máy sẽ chạy một tràng chữ nhìn rất “hắc ám”. Kệ nó, đó là chuyện bình thường. Chạy xong, anh chị kiểm tra bằng lệnh claude --version. Máy trả về số phiên bản là cài thành công.

Từ giờ, muốn gọi trợ lý thì gõ đúng một chữ: claude. Lần đầu mở, nó sẽ hỏi anh chị đăng nhập. Chọn đăng nhập bằng tài khoản Claude có gói Pro/Max vừa đăng ký (đừng chọn kiểu trả tiền theo API, vừa rắc rối vừa dễ tốn hơn cho người mới). Trình duyệt bật lên, bấm xác nhận, quay lại terminal là xong. Máy nào lỡ tắt màn hình đăng nhập thì gõ /login trong Claude Code để đăng nhập lại.

Đọc hiểu màn hình đầu tiên, khỏi ngợp

Mở claude lên, anh chị sẽ thấy một màn hình chữ nghĩa dày đặc. Nó chỉ có mấy thứ đáng để ý:

• Model đang dùng: dòng chữ ghi tên model (ví dụ Opus, Sonnet). Model là “bộ não” đang trả lời anh chị, gói càng cao thì được dùng não càng xịn.
• Thư mục đang làm việc: Claude Code luôn “ngồi” trong một thư mục cụ thể của máy. Nó ghi rõ đường dẫn ngay đầu phiên. Đây là điểm khác cốt tử so với chat web: nó đang ở TRONG máy anh chị, tại đúng cái thư mục đó.
• Ô gõ lệnh: chỗ anh chị gõ yêu cầu, y như khung chat.
• Chế độ quyền (mode): góc dưới, bấm Shift + Tab để xoay vòng. Mặc định nó sẽ hỏi xin phép trước khi đụng file. Có chế độ “kế hoạch trước” (plan mode) và cả chế độ bỏ qua hỏi quyền mà cộng đồng đồn thổi nhiều. Phần 4 tụi em sẽ mổ kỹ chuyện dùng mode nào lúc nào cho an toàn, giờ anh chị cứ để mặc định.
• Token và context: máy đếm “chữ” theo đơn vị token (một từ nhỉnh hơn một token một chút). Còn context là phần trăm bộ nhớ cuộc trò chuyện đã dùng. Hai con số này phần 6 sẽ thành chuyện lớn, vì quản context giỏi hay dở quyết định máy làm khôn hay làm ngu. Giờ chỉ cần biết chúng nằm đó.

Thử ngay câu đầu tiên cho quen tay: gõ “chào, mày đang ở thư mục nào, trong đó có gì?” rồi Enter. Nó sẽ tự xem thư mục và kể cho anh chị nghe. Cảm giác “nó thấy được máy mình” đó chính là thứ mà chat web không bao giờ có.

Terminal hay giao diện đồ hoạ: chọn cái nào?

Ngoài terminal, Claude Code còn dùng được trong IDE. IDE nghe sang, thật ra là ba thứ ghép lại: trình quản lý thư mục + trình soạn thảo file + khung chat AI, gom vào một cửa sổ. Hai IDE phổ biến hiện nay là Visual Studio Code (lâu đời, do Microsoft phát triển) và Antigravity (đời mới, xây trên nền VS Code, thiên hẳn về AI).

Với VS Code: tải tại trang chủ Visual Studio Code, mở lên, vào mục tiện ích mở rộng (biểu tượng các khối vuông ở cạnh trái), gõ “Claude Code” và cài đúng bản của Anthropic có dấu tick xác nhận. Lưu ý này quan trọng: chỉ cài tiện ích từ nhà phát triển chính chủ, đồ trôi nổi từng bị phát hiện cài mã độc. Cài xong, anh chị có khung chat Claude Code ngay trong VS Code, đỡ phải nhìn terminal.

Lời khuyên thật lòng của tụi em: giao diện đồ hoạ dễ làm quen, nhưng nên tập dùng bản terminal. Terminal mở được nhiều phiên chạy song song, nhanh hơn, và về sau mọi kỹ thuật hay (phần 9, phần 10) đều phát huy tối đa ở terminal. Khoá này từ phần 2 trở đi tụi em thao tác chính trên terminal, chỗ nào IDE tiện hơn sẽ nói riêng.

Tự tay làm trước khi qua phần 2

1. Đăng ký gói Pro, cài Claude Code, chạy claude --version thấy số phiên bản.
2. Mở claude, đăng nhập, hỏi nó câu đầu tiên về thư mục nó đang đứng.
3. Bấm Shift + Tab vài lần, nhìn tên các chế độ quyền đổi qua lại rồi trả về mặc định.
4. Mở code.claude.com/docs lưu lại làm chỗ tra cứu.

Phần 2, tụi em cho anh chị làm chuyện mà đa số người mới không tin mình làm nổi: dựng một ứng dụng web chạy thật bằng cách mô tả bằng lời, và học luôn khái niệm quan trọng bậc nhất của cả khoá: file CLAUDE.md, “bộ não dự án” giúp máy hiểu công việc của anh chị như một nhân viên đã được đào tạo.

Phần 2 — Dựng trang web đầu tiên bằng lời nói, và file CLAUDE.md “bộ não dự án”

Học xong bài này, anh chị tự dựng được một trang web hoàn chỉnh bằng Claude Code mà không viết một dòng code, hiểu file CLAUDE.md là gì và vì sao nó quyết định máy làm giỏi hay làm dở, và nắm ba cách ra đề thiết kế mà dân làm nghề đang dùng. Đây là bài “làm thật” đầu tiên, anh chị nên vừa đọc vừa mở máy làm theo.

Chọn chỗ làm việc: Antigravity, người anh em của VS Code

Phần 1 tụi em đã cài Claude Code trong terminal và trong VS Code. Còn một lựa chọn nữa đáng biết: Antigravity (tải tại antigravity.google, chọn đúng bản hệ điều hành của máy). Nó do Google làm, xây trên nền VS Code nên bố cục giống hệt: cột trái là cây thư mục, giữa là chỗ sửa file, phải là khung chat với AI. Khác biệt: giao diện đời mới hơn và thiên hẳn về AI.

Một lưu ý nhỏ khi dùng Claude Code trong Antigravity: vì đây là sản phẩm của Google nên khung chat mặc định là Gemini của họ. Muốn dùng Claude Code, anh chị cài tiện ích Claude Code (như đã làm với VS Code ở phần 1), rồi bấm vào biểu tượng Claude để mở khung chat Claude Code thay cho khung mặc định. Dùng IDE nào không quan trọng bằng việc anh chị dùng thạo; trong khoá này tụi em thao tác chính trên terminal, chỗ nào cần nhìn file trực quan thì mở IDE.

CLAUDE.md: lời dặn được nhét vào đầu MỌI cuộc trò chuyện

Trước khi xây gì, phải hiểu khái niệm quan trọng bậc nhất của cả khoá: file CLAUDE.md đặt trong thư mục dự án.

Cơ chế của nó đơn giản mà lợi hại: mỗi lần anh chị mở một phiên Claude Code trong thư mục đó, nội dung file này được tự động nhét vào đầu cuộc trò chuyện, trước cả câu đầu tiên anh chị gõ. Nghĩa là máy luôn “đọc lời dặn” trước khi nghe anh chị nói. Anh chị không phải lặp lại quy tắc, khẩu vị, bối cảnh dự án ở từng câu lệnh nữa.

Vì sao chuyện đó quan trọng tới vậy? Hãy hình dung một con tàu rời cảng ở châu Mỹ để sang châu Phi, chạy cả chục nghìn cây số. Nếu lúc rời cảng mà lệch hướng chỉ vài độ, tới nơi nó cách đích cả nghìn cây số. AI cũng vậy: sai lệch nhỏ ở điểm xuất phát sẽ phình to qua từng bước làm việc. CLAUDE.md chính là cú chỉnh hướng lúc rời cảng: nó thu hẹp vùng “máy có thể hiểu sai” ngay từ đầu, để dù máy có lệch chút đỉnh thì kết quả vẫn sát ý mình.

Trong CLAUDE.md nên ghi gì? Ngắn gọn thôi: dự án này là gì, làm cho ai, quy tắc bắt buộc (ví dụ “web tiếng Việt, font đủ dấu, tông màu thương hiệu là gì”), và cách anh chị muốn máy làm việc. Ở MONA, mọi dự án đều có file kiểu này, và tụi em coi nó như bản mô tả công việc phát cho nhân viên mới: viết càng rõ, nhân viên càng ít hỏi ngược.

Ba cách ra đề thiết kế web đang thịnh hành

Claude Code giờ thiết kế web đẹp tới mức phần lớn các mẫu trên những trang trưng bày thiết kế xịn đều dựng lại được trong chừng mười phút. Vấn đề không còn là “máy có làm đẹp nổi không”, mà là anh chị ra đề kiểu gì. Có ba cách phổ biến:

Cách 1: đưa mẫu + cho máy tự soi gương (mạnh nhất). Anh chị đưa ảnh chụp một trang web mình thích làm mẫu, rồi cho máy quyền tự chụp lại thành phẩm của nó để so với mẫu. Vòng lặp diễn ra tự động: bản đầu giống mẫu cỡ 80%, máy chụp, so, liệt kê chỗ lệch, sửa lên 90%, rồi 95%, rồi sát nút. Anh chị không sao chép nội dung người ta, chỉ mượn cái khung thẩm mỹ: cỡ chữ, màu, kiểu nút bấm. Nội dung thay bằng chuyện làm ăn của mình.

Mẹo chụp nguyên trang dài: mở trang mẫu trong Chrome, bấm chuột phải chọn Inspect, rồi mở thanh lệnh (Command + Shift + P trên Mac, Ctrl + Shift + P trên Windows), gõ “screenshot” và chọn capture full size screenshot. Trình duyệt tự cuộn và chụp trọn trang từ đầu tới chân. Ảnh ra thường nặng, anh chị nén xuống dưới cỡ 4-5 MB (công cụ nén ảnh online nào cũng được) rồi mới đưa cho máy, đỡ tốn token.

Cách 2: xả một tràng bằng giọng nói. Người gõ phím được 50-70 từ mỗi phút, còn nói thì tới 200 từ. Dùng công cụ chuyển giọng nói thành chữ, anh chị tả một mạch mọi thứ mình muốn có trên trang: bán gì, khách là ai, cần mấy khối nội dung, thích tông gì. Cách này không ra ngay bản đẹp vì thiếu mẫu thẩm mỹ, nhưng đi vài vòng qua lại là tới, và nhanh hơn hẳn ngồi soạn văn bản mô tả.

Cách 3: lắp linh kiện có sẵn. Có những kho “linh kiện giao diện” (kiểu 21st.dev) nơi designer chia sẻ từng khối: nút bấm, khung đăng nhập, nền chuyển động. Mỗi khối có nút sao chép câu lệnh; anh chị dán vào Claude Code và nói “lắp cái này lên đầu trang”. Hợp khi anh chị muốn nhặt vài chi tiết đắt. Còn kinh nghiệm thật của tụi em: cách 1 vẫn là đường ngắn nhất cho người mới.

Bắt tay dựng: đề bài mẫu

Quy trình gọn cho lần đầu của anh chị:

1. Tạo một thư mục mới cho dự án, mở terminal tại đó, gõ claude.
2. Bỏ vào thư mục một file CLAUDE.md dặn khẩu vị thiết kế (hoặc nhờ chính Claude Code viết giúp bản đầu: “viết cho tao file CLAUDE.md cho dự án web giới thiệu công ty, chuẩn thiết kế hiện đại, tiếng Việt”).
3. Đưa ảnh mẫu đã nén + vài dòng mô tả chuyện làm ăn của anh chị, ví dụ: “Dựng trang giới thiệu cho xưởng nội thất 12 năm tuổi ở Bình Dương, khách chính là chủ căn hộ chung cư, cần khối bảng giá và nút gọi 0909 000 000. Thẩm mỹ bám theo ảnh mẫu.”
4. Enter, ngồi nhìn nó tự lên kế hoạch, tự viết, tự chụp màn hình so mẫu, tự sửa.

Trong lúc máy chạy, anh chị sẽ thấy nó hiện danh sách việc tự đặt ra rồi tick dần từng dòng. Muốn xen vào giữa chừng thì bấm dừng, dặn thêm, rồi cho chạy tiếp. Đó là nhịp làm việc bình thường với agent: mình là người ra đề và duyệt, máy là người chạy việc.

Xây xong rồi, ai xem được? Chuyện build và deploy

Thứ anh chị vừa dựng đang nằm trong máy của anh chị, người ngoài chưa xem được. Muốn cả thế giới truy cập, phải đưa nó lên mạng (dân trong nghề gọi là deploy), qua các dịch vụ như Netlify, Vercel. Chuyện này có bài riêng ở cuối khoá; giờ anh chị chỉ cần phân biệt hai khái niệm: dựng là làm ra sản phẩm trên máy mình, triển khai là đưa nó lên internet cho người khác dùng. Còn khi nào trang web đó là bộ mặt kinh doanh lâu dài, cần chuẩn chỉnh từ bảo mật tới tốc độ tải, thì đó là lúc nói chuyện với người làm chuyên (chuyện này tụi em đã phân tích kỹ trong bài agentic vibe coding cho doanh nghiệp trên mona.media).

Tự tay làm trước khi qua phần 3

1. Chọn một trang web anh chị thấy đẹp, chụp nguyên trang bằng mẹo Inspect ở trên, nén ảnh.
2. Tạo thư mục dự án + CLAUDE.md (nhờ Claude Code viết bản đầu rồi tự sửa lại theo ý).
3. Ra đề dựng trang giới thiệu cho chính công việc của anh chị theo cách 1.
4. Để ý cách máy tự chụp, tự so, tự sửa. Đếm xem nó lặp mấy vòng.

Phần 3 nói về thứ tách người dùng AI giỏi khỏi người dùng AI xoàng, và cũng là thói quen sống còn khi cho máy làm việc thật: kiểm chứng. Vì sao “nhìn có vẻ xong” chưa phải là xong, và làm sao bắt máy tự chứng minh nó làm đúng.

Phần 3 — Đừng tin máy 100%: vòng lặp kiểm chứng và cách chạy nhiều phiên song song

Học xong bài này, anh chị nắm được cái triết lý tách người dùng AI giỏi khỏi người dùng AI xoàng: giao việc thì phải kèm cách kiểm chứng. Kèm theo là hai kỹ năng thực dụng: góp ý cho máy sửa thành phẩm sao cho trúng, và chạy nhiều phiên Claude Code song song mà không rối.

Giá trị thật của AI không nằm ở chỗ làm đúng ngay lần đầu

Nói thẳng một sự thật mà dân bán khoá học AI hay giấu: AI gần như không bao giờ ra kết quả hoàn hảo ngay phát đầu tiên. Bản đầu thường chỉ đạt cỡ 80%. Người mới thấy vậy là thất vọng, kết luận “AI xài không được”, rồi bỏ.

Nhưng nhìn lại cách con người làm việc: một người thợ giỏi có thể làm đúng 100% ngay lần đầu, đổi lại mất 5 tiếng. Máy ra bản 80% trong 2 phút, và điều ăn tiền là nó thử lại nhanh gấp hàng trăm lần con người: sửa, kiểm tra, sửa tiếp, mỗi vòng chỉ vài chục giây. Cho nó lặp bốn năm vòng, tổng cộng 5 phút, chất lượng chạm mức người thợ làm 5 tiếng. Giá trị của AI nằm ở tốc độ lặp, không nằm ở phát bắn đầu tiên.

Muốn khai thác được điều đó, cách giao việc của anh chị phải có đủ ba nhịp: giao việc, để máy làm, rồi bắt máy tự kiểm chứng kết quả. Người dùng xoàng chỉ có hai nhịp đầu: giao việc, nhận kết quả, giao việc tiếp. Thiếu nhịp kiểm chứng là vứt đi phần lớn giá trị của công cụ.

Kiểm chứng nghĩa là gì tuỳ loại việc:

• Làm web, làm giao diện: cho máy tự chụp màn hình thành phẩm rồi so với mẫu, tự liệt kê chỗ lệch, tự sửa (chính là vòng lặp anh chị thấy ở phần 2).
• Viết chương trình xử lý dữ liệu: bắt máy viết kèm bài kiểm tra tự động rồi chạy thử với dữ liệu mẫu, sai thì tự sửa tới khi qua hết bài kiểm tra.
• Việc chữ nghĩa: bắt máy đối chiếu lại với danh sách yêu cầu ban đầu từng dòng một trước khi báo xong.

Ở MONA tụi em có một câu cửa miệng cho chuyện này: “nhìn có vẻ xong” chưa phải là xong. Máy nói xong thì phải có bằng chứng đi kèm: ảnh chụp, kết quả chạy thử, bảng đối chiếu. Anh chị cứ đòi bằng chứng như đòi nhân viên báo cáo số, đừng nhận báo cáo chay.

Góp ý cho máy: nói như nói với thợ, càng cụ thể càng nhanh xong

Nhận bản 80% rồi, phần của anh chị là góp ý. Kinh nghiệm xương máu: gom hết nhận xét thành một lần nói, chỉ đích danh từng chỗ, thay vì nhỏ giọt mỗi lần một câu. Ví dụ một lượt góp ý tốt cho trang web vừa dựng:

“Logo góc trái to quá, thu nhỏ lại. Chữ tiêu đề chính đậm quá, thử font có chân xem sao. Ảnh chân dung đang bị cắt ngang trán, dịch xuống và thu nhỏ cho lọt nguyên mặt vào khung. Nút giữa ảnh bấm không có tác dụng, hoặc làm nó mở video, hoặc bỏ hẳn. Khối đánh giá khách hàng đang lệch trái, canh giữa lại. Đổi năm bản quyền dưới chân trang thành 2026.”

Sáu ý trong một lượt, máy sửa một mạch. Mẹo tăng tốc gấp ba: nói thay vì gõ. Người gõ được 50-70 từ một phút, nói được gần 200. Dùng công cụ chuyển giọng nói thành chữ, anh chị “xả” nguyên tràng nhận xét như đang đứng cạnh bàn người thợ, máy hiểu hết.

Chạy nhiều phiên song song: sức mạnh thật của terminal

Đây là lúc lời khuyên “tập dùng terminal” ở phần 1 sinh lời. Claude Code không giới hạn một phiên: anh chị mở hai, ba cửa sổ terminal, mỗi cửa sổ một phiên đang làm một việc khác nhau. Phần 2 dựng một trang web mất vài phút, vậy mở ba phiên là đang dựng ba phương án cùng lúc, xong thì đặt cạnh nhau chọn bản ưng nhất. Cách này đảo ngược thói quen mua thiết kế truyền thống: thay vì chờ một bản rồi sửa tới lui, anh chị cho máy đẻ ba bản rồi chọn.

Nhưng chạy song song có cái giá của nó, và tụi em muốn anh chị biết trước để khỏi vỡ mộng:

• Não người mới là nút cổ chai. Nhảy qua nhảy lại giữa các phiên rất tốn sức tập trung. Câu hỏi tự kiểm: các phiên có đang thật sự chạy không, hay đa số đang ngồi chờ anh chị ra lệnh tiếp? Nếu máy chờ mình quá 10-20% thời gian nghĩa là anh chị mở dư phiên. Người thạo cũng chỉ chạy ổn 3-4 phiên với việc cần suy nghĩ.
• Bắt đầu bằng 1 phiên, thạo rồi hẵng lên 2-3. Kỹ năng điều phối nhiều agent là thứ tập dần, y như quản nhiều nhân viên: quản một người chưa xong thì đừng nhận thêm ba người.
• Về sau (phần 9 và 10) anh chị sẽ học các công cụ sinh ra đúng cho việc này: sub-agent, đội agent, git worktree, giúp chạy song song có tổ chức thay vì mở cửa sổ thủ công.

Đừng quên bản điện thoại

Một lỗi người mới dựng web hay dính: chỉ ngắm thành phẩm trên màn hình máy tính. Trong khi ở Việt Nam, phần lớn khách của anh chị mở web bằng điện thoại. Câu lệnh phải có thêm một nhịp kiểm chứng nữa: “kiểm tra bản hiển thị trên điện thoại, chụp màn hình khổ dọc cho tao coi, chữ nào tràn, ảnh nào méo thì sửa.” Máy làm được hết, miễn anh chị nhớ đòi.

Tự tay làm trước khi qua phần 4

1. Lấy trang web đã dựng ở phần 2, soạn một lượt góp ý gom 5-6 ý cụ thể rồi cho máy sửa một mạch.
2. Bắt máy tự kiểm chứng bản điện thoại và đưa ảnh chụp làm bằng chứng.
3. Thử mở phiên Claude Code thứ hai, dựng phương án thứ hai của cùng trang web bằng một ảnh mẫu khác. So hai bản.

Phần 4 mở cánh cửa mà đa số người dùng Claude Code chưa từng mở: thư mục .claude với settings, hooks, rules, cùng các chế độ làm việc (plan mode, chế độ bỏ hỏi quyền) và bộ lệnh gạch chéo. Hiểu xong phần 4, anh chị thuộc nhóm 10% người dùng nắm được đồ nghề sâu của công cụ này.

Phần 4 — Thư mục .claude: bộ nhớ, luật lệ và đồ nghề mà 90% người dùng chưa mở tới

Học xong bài này, anh chị hiểu cách Claude Code tổ chức “bộ não” của nó qua thư mục .claude, biết ba tầng lời dặn (toàn máy, theo dự án, theo công ty) chồng lên nhau ra sao, biết lệnh /init một phát ra CLAUDE.md, và nắm bộ luật viết CLAUDE.md cho khôn. Nội dung bài này, nói thẳng, đa số người đang dùng Claude Code ngoài kia chưa nắm.

Thư mục ẩn tên .claude

Trong giới lập trình có một quy ước: thư mục nào có dấu chấm đứng trước tên (kiểu .claude) là thư mục ẩn, trình quản lý file không hiện ra cho đỡ rối mắt. Claude Code cất toàn bộ đồ nghề nâng cao của nó trong một thư mục như vậy, đặt ngay trong thư mục dự án của anh chị.

Một thư mục .claude “đồ đầy đủ” trông như vầy:

• settings.json: cấu hình quyền hạn + hooks (hooks là kịch bản tự chạy trước hoặc sau mỗi thao tác của máy, ví dụ reo一 tiếng chuông khi máy làm xong việc; có bài riêng nói sau).
• settings.local.json: bản cấu hình chỉ nằm trên máy mình. Chữ “local” trong tên file nghĩa là thứ đó không bị đẩy lên kho code chung (GitHub), dành cho thứ nhạy cảm như khoá truy cập.
• rules/: thư mục chứa các file luật, tách nhỏ từ CLAUDE.md.
• agents/: nơi định nghĩa các “nhân viên con” (phần 9).
• skills/: nơi chứa các “nghề” dạy cho máy (phần 7).

Anh chị không cần dựng đủ bộ ngay. Kinh nghiệm xài hằng ngày ở MONA cũng vậy: đa số dự án chỉ cần CLAUDE.md là đủ, skills và agents thêm vào khi việc đòi hỏi. Cái cần hôm nay là biết các nút bấm này tồn tại, để lúc gặp việc thì biết mở đúng ngăn.

Tách CLAUDE.md thành các file luật

Khi dự án lớn dần, file CLAUDE.md phình ra: luật thiết kế, luật bảo mật, quy trình làm việc, quy ước đặt tên… nhét chung một file vài nghìn chữ vừa khó quản vừa khó thấy chỗ thừa. Thư mục rules/ sinh ra để tách nó: mỗi mảng một file luật riêng (ví dụ design-rules.md, workflow.md, security.md).

Cái hay là anh chị không phải tự tách bằng tay. Cứ nói với máy: “tách CLAUDE.md của dự án này thành các file luật theo đúng chuẩn rules của Claude Code”. Nó tự đọc, tự chia, tự xếp vào thư mục. Tách xong, sau này muốn sửa luật thiết kế thì đụng đúng một file, không sợ táy máy làm hỏng luật bảo mật nằm cạnh. Làm việc nhóm cũng dễ: giao cho designer quyền sửa file luật thiết kế, còn quy trình tổng thì trưởng nhóm giữ.

Ba tầng lời dặn chồng lên nhau

Đây là điểm nhiều người ngộ nhận: CLAUDE.md không chỉ có một. Có ba tầng, máy đọc cả ba mỗi khi mở phiên:

1. Tầng cá nhân, toàn máy: nằm ở thư mục nhà của anh chị (~/.claude/CLAUDE.md). Lời dặn ở đây áp cho MỌI dự án trên máy. Hợp cho khẩu vị cá nhân: xưng hô kiểu gì, ngôn ngữ gì, những điều cấm tuyệt đối.
2. Tầng dự án: file CLAUDE.md trong thư mục dự án (phần 2 đã học). Áp riêng cho dự án đó.
3. Tầng công ty: dành cho giấy phép doanh nghiệp, quản trị viên đặt luật cho cả tổ chức. Đa số anh chị chưa cần đụng.

Cách các công ty đang tổ chức: sếp giữ tầng cao đặt luật chung (“không được xoá các file này”, “xưng hô với nhân sự thế này”), từng nhân viên tự chỉnh tầng dự án của phần việc mình. Nghe quen không? Nó y hệt cách một công ty vận hành bằng nội quy chung + mô tả công việc riêng từng phòng. Ở MONA tụi em dùng đúng mô hình này cho các dự án phần mềm chạy hằng ngày.

/init: một lệnh ra ngay CLAUDE.md

Nhảy vào một thư mục dự án có sẵn mà chưa có CLAUDE.md? Gõ /init. Máy tự đọc lướt toàn bộ thư mục, hiểu dự án làm gì, rồi tự viết một bản CLAUDE.md tóm tắt: dự án này là gì, kiến trúc ra sao, triển khai kiểu gì, quy ước gì cần nhớ.

Vì sao đáng làm, trong khi máy “đằng nào cũng đọc được file”? Vì tiền và chất lượng. Không có bản tóm tắt, mỗi phiên mới máy phải mò đọc lại cả đống file để hiểu bối cảnh: tốn token (tức tốn tiền), và câu lệnh càng dài thì chất lượng trả lời trung bình càng giảm. Đó là đặc tính thống kê của các model AI. CLAUDE.md vì vậy có vai trò thứ hai ngoài “chỉnh hướng con tàu” của phần 2: nó là bản nén bối cảnh, giúp mỗi phiên khởi động nhẹ, rẻ và khôn hơn.

Luật viết CLAUDE.md: nên và đừng

Đúc kết từ người dùng nặng đô, cộng kinh nghiệm tụi em xài hằng ngày:

Nên:

• Chạy /init đầu tiên ở mọi thư mục mới.
• Viết kiểu gạch đầu dòng, tiêu đề ngắn, nén thông tin. Muốn soạn bằng giọng nói thì cứ xả tràng dài rồi bảo máy “nén lại thành bản luật mật độ thông tin cao”.
• Điều quan trọng để lên đầu file. Model AI (và cả người) nhớ kỹ phần đầu, nhớ khá phần cuối, lơ mơ khúc giữa. Lệnh cấm sống còn kiểu “tuyệt đối không xoá file X” phải nằm ngay dòng đầu.
• Máy sai cùng một lỗi tới lần thứ hai, thứ ba? Nói luôn: “ghi vào CLAUDE.md để lần sau mở phiên mới đừng sai nữa.” Đây là cách file này lớn lên đúng nghĩa: mỗi vết vấp thành một dòng luật.
• Coi nó như code sống: định kỳ dọn, xoá dòng hết giá trị. Để lâu không dọn nó sẽ tự phình.

Đừng:

• Đừng đổ nguyên tài liệu hướng dẫn API, nguyên cẩm nang phong cách vào. 10.000 token bị nạp lại mỗi lần mở phiên: chậm, đắt, và làm máy ngu đi. Cần API nào thì bảo máy lọc lấy đúng phần dùng tới.
• Đừng viết luật mây gió: “hãy thông minh”, “đừng sai sót”. Máy không làm gì được với mấy câu đó, y như nhân viên không làm gì được với chỉ đạo “em cố gắng tốt lên nhé”.
• Đừng vượt quá cỡ 200-500 dòng. Dài hơn nghĩa là anh chị đang nhồi, quay lại tách rules.

Memory: sổ tay riêng của máy

Ngoài ba tầng CLAUDE.md còn một file nữa được nạp vào đầu mỗi phiên: memory, sổ ghi nhớ tự động. Anh chị nói “nhớ nè, em trai tao tên George”, máy ghi vào sổ; phiên sau, máy khác hỏi “em tao tên gì” là nó trả lời được liền. Khác biệt với CLAUDE.md: memory là ghi chú máy tự viết cho nó, còn CLAUDE.md là bộ luật anh chị viết cho máy. Việc quan trọng thì đưa vào CLAUDE.md cho chắc, đừng phó thác cho sổ tay của máy.

Tự tay làm trước khi qua phần 5

1. Mở một thư mục dự án bất kỳ (hoặc thư mục web phần 2), gõ /init, đọc bản CLAUDE.md máy tự viết và sửa lại theo ý mình.
2. Dặn máy một điều cấm quan trọng, yêu cầu đặt lên dòng đầu file.
3. Nhờ máy tách CLAUDE.md thành 2-3 file luật trong rules/.
4. Thử tính năng nhớ: dặn máy một thông tin cá nhân, tắt phiên, mở phiên mới hỏi lại.

Phần 5 học thứ quyết định độ an toàn khi cho máy đụng vào đồ thật: bốn chế độ quyền hạn, trong đó có chế độ “bỏ qua hỏi quyền” đầy tai tiếng, và plan mode, chế độ lập kế hoạch mà dân xây hệ thống phức tạp coi là vũ khí chính.

Phần 5 — Bốn chế độ quyền, plan mode, và dựng nguyên một ứng dụng có đăng nhập lẫn thanh toán

Học xong bài này, anh chị biết cho máy bao nhiêu quyền là vừa với từng loại việc, hiểu vì sao dân xây hệ thống coi plan mode là vũ khí chính, và đi trọn quy trình dựng một ứng dụng web hoàn chỉnh: có đăng nhập, có tạo tài liệu tự động, có nhận thanh toán. Đây là bài “lên tay” rõ nhất của cả khoá.

Bốn chế độ quyền: dây cương của con ngựa

Claude Code đụng được vào file thật trong máy anh chị, nên nó có hệ thống xin phép. Bấm Shift + Tab (hoặc nút chế độ ở góc dưới) để xoay vòng bốn chế độ:

1. Hỏi trước khi sửa (mặc định). Trước khi đụng bất kỳ file nào, máy chìa ra đúng đoạn nó định sửa và chờ anh chị gật. Anh chị có bốn lựa chọn: đồng ý lần này, đồng ý cả phiên, từ chối, hoặc “đừng làm vậy, làm thế này nè”. An toàn tuyệt đối, đổi lại khi máy vào guồng nó hỏi mỗi năm giây một lần, khá bực. Hợp với: đụng vào hệ thống quan trọng, sai một li đi một dặm.

2. Tự sửa file cũ, hỏi khi tạo file mới. Máy được toàn quyền sửa file có sẵn, nhưng tạo mới thì vẫn hỏi. Mức cân bằng mà nhiều người dừng lại.

3. Plan mode: chỉ được đọc, cấm được đụng. Máy chỉ được nghiên cứu: đọc file, tra mạng, suy luận, rồi trình một bản kế hoạch. Không sửa được gì hết. Nói kỹ ở phần sau, vì đây là chế độ đáng tiền bậc nhất.

4. Bỏ qua hỏi quyền (bypass permissions). Máy làm tất, không hỏi câu nào. Chế độ này phải tự bật trong phần cài đặt (mặc định bị khoá), và nổi tiếng theo cả hai nghĩa: người dùng nặng đô gần như sống trong chế độ này vì tốc độ, nhưng từng có ca máy hiểu sai yêu cầu rồi chạy lệnh xoá sạch ổ cứng của khổ chủ. Xác suất cực thấp, nhưng khác không.

Lời khuyên của tụi em, nói bằng kinh nghiệm dùng hằng ngày ở MONA: người mới đi từ chế độ 1 lên dần, và tuyệt đối không bật chế độ 4 trong thư mục chứa dữ liệu làm ăn thật khi chưa có sao lưu. Máy càng được thả, thói quen sao lưu và tách môi trường thử nghiệm càng phải chặt. Còn một mẹo dọn dẹp đáng nhớ: máy chạy thả cửa lâu ngày sẽ đẻ ra lắm file tạm, thư viện thừa; thỉnh thoảng kêu nó “rà lại thư mục, cái gì không cần nữa thì liệt kê ra cho tao duyệt xoá”.

Muốn tinh chỉnh sâu hơn thì có lệnh /permissions: cho phép, bắt hỏi, hoặc cấm hẳn từng công cụ một (ví dụ cấm chạy lệnh hệ thống, chỉ cho đọc web). Doanh nghiệp muốn siết máy theo chính sách riêng thì chỗ này là chỗ siết.

Plan mode: một phút lập kế hoạch đỡ mười phút xây

Vì sao phải có chế độ “cấm đụng, chỉ nghiên cứu”? Làm một phép tính. Xây không kế hoạch: máy xây 15 phút, anh chị thử 5 phút, phát hiện cách tiếp cận sai từ gốc, đập đi xây lại 15 phút nữa, chưa kể vòng hai vẫn có thể sai tiếp. Mất 35 phút cộng một đống token. Xây có kế hoạch: 5 phút cho máy nghiên cứu và trình bản kế hoạch chi tiết; cái sai lộ ra ngay trên giấy, sửa kế hoạch chỉ tốn một câu nói; xây một phát ăn ngay trong 15 phút. Sai trên bản vẽ thì rẻ, sai trên công trình thì đắt. Chuyện này giống hệt xây nhà: không ai muốn xây tới tầng hai mới phát hiện thiếu vật tư.

Nguyên tắc dùng: việc gì phức tạp hơn một trang web đơn giản thì mở màn bằng plan mode. Để máy hỏi ngược, trình kế hoạch, anh chị duyệt rồi mới chuyển sang chế độ xây.

Làm thật: dựng nền tảng tạo báo giá có chữ ký và thanh toán

Giờ áp cả bài vào một dự án tham vọng: nền tảng tự sinh bản đề xuất/báo giá đẹp như của các phần mềm chuyên (kiểu PandaDoc): có trang đăng nhập, tạo bản đề xuất bằng AI theo mẫu của mình, gửi khách một đường link, khách mở ra xem, ký tên ngay trên trang và bấm thanh toán. Nghe như dự án vài trăm triệu; quy trình thật diễn ra như vầy:

Bước 1: xả đề bài bằng giọng nói. Không cần viết tài liệu kỹ thuật. Mở công cụ chuyển giọng nói thành chữ, tả một mạch: tôi muốn nền tảng tạo bản đề xuất, có những phần này, khách ký được, trả tiền được, thẩm mỹ tối giản kiểu Apple. Dán nguyên tràng đó vào Claude Code đang ở plan mode.

Bước 2: máy hỏi ngược, mình trả lời kiểu người mua. Máy sẽ chìa ra các câu hỏi kỹ thuật: dùng khung giao diện nào, chữ ký cần chặt pháp lý cỡ nào, giá cố định hay tuỳ bản. Gặp câu không hiểu, cứ chọn phương án máy khuyên và đi tiếp. Anh chị là người ra đầu bài kinh doanh, không phải người trả bài kỹ thuật.

Bước 3: đưa mẫu. Kéo file PDF bản đề xuất đẹp nhất anh chị đang xài vào thư mục dự án, nói máy bám theo thiết kế đó. Có mẫu, chất lượng đầu ra nhảy vọt, đúng bài học “đưa cái mẫu làm mỏ neo” của phần 2.

Bước 4: duyệt kế hoạch, rồi mới cho xây. Máy trình bản kế hoạch tổng: các trang, luồng người dùng, cấu trúc dữ liệu. Phần kỹ thuật đọc không hiểu cũng không sao, chỗ cần anh chị soi là luồng nghiệp vụ: đăng nhập rồi thấy gì, bấm gì để tạo, gửi khách bằng gì. Ưng rồi chuyển chế độ cho máy xây, thời gian chờ tầm chục phút. Anh em kỹ thuật MONA tới đoạn chờ này toàn tranh thủ đi pha cà phê, trả lời tin nhắn khách; anh chị cũng vậy, đừng ngồi nhìn máy chạy.

Bước 5: cắm “đồ nghề ngoài”. Ứng dụng thật cần chỗ lưu tài khoản (dịch vụ cơ sở dữ liệu như Supabase, có gói miễn phí) và cổng thanh toán (Stripe, có chế độ chạy thử không tốn tiền thật). Việc của anh chị chỉ là đăng ký tài khoản, lấy khoá API (chuỗi ký tự bí mật để phần mềm nói chuyện với dịch vụ) đưa cho máy, nó tự nối. Hai điều sống còn về khoá API: coi nó như mật khẩu két sắt, không dán vào chỗ công khai, không quay vào video; và khi thử thanh toán, luôn dùng chế độ thử, đừng cắm thẻ thật.

Bước 6: thử như một người khách khó tính. Đăng ký, đăng nhập, tạo thử một bản đề xuất, mở link bằng trình duyệt ẩn danh xem khách thấy gì, ký thử, trả tiền thử trong chế độ thử. Gặp gì ngứa mắt thì gom thành một tràng góp ý (phần 3): “bấm nút tạo xong không thấy gì hết, thêm thanh tiến trình; chữ phần vấn đề đang bó hẹp quá, nới gấp đôi; ảnh đội ngũ bị cắt trán, chỉnh lại.” Vài vòng như vậy là ứng dụng vào nếp.

Điều đáng suy nghĩ cho chủ doanh nghiệp không phải là “mình tự làm được phần mềm xịn rồi, khỏi thuê ai”. Bản anh chị vừa dựng là bản chạy được, rất hợp để dùng nội bộ và để chốt đúng cái mình cần. Còn đưa nó ra gánh khách thật, tiền thật thì cần thêm lớp kiểm chứng bảo mật và hạ tầng tử tế, chuyện tụi em đã nói kỹ ở loạt bài agentic vibe coding trên mona.media. Biết ranh giới đó chính là điểm khác giữa người dùng AI khôn và người dùng AI liều.

Tự tay làm trước khi qua phần 6

1. Bật thử từng chế độ quyền, giao cùng một việc sửa file nhỏ, cảm nhận khác biệt.
2. Dùng plan mode + xả giọng nói để ra kế hoạch cho một công cụ nội bộ anh chị đang thèm (gợi ý: máy tính báo giá cho ngành mình).
3. Duyệt kế hoạch, cho xây, và thử thành phẩm như người khách khó tính nhất công ty.

Phần 6 giải quyết thứ âm thầm quyết định máy khôn hay ngu và hoá đơn đắt hay rẻ: quản lý context và token. Vì sao phiên chat càng dài máy càng lú, và bộ thói quen giữ cho nó luôn tỉnh.

Phần 6 — Context và token: vì sao phiên chat càng dài máy càng lú, và cách giữ nó luôn tỉnh

Học xong bài này, anh chị hiểu “bộ nhớ ngắn hạn” của AI vận hành ra sao, tự soi được tiền token của mình đang chảy đi đâu bằng một lệnh, và nắm bộ thói quen giúp máy vừa khôn hơn vừa rẻ hơn. Nghe kỹ thuật, nhưng đây thật ra là bài về quản chi phí và chất lượng, đúng nghề của người làm kinh doanh.

Context window: cái bàn làm việc của máy

Mỗi model AI có một context window: tổng lượng chữ (tính bằng token) nó “ôm” được trong đầu cùng một lúc, ví dụ cỡ 200.000 token với model lớn. Hãy hình dung nó như mặt bàn làm việc: bàn rộng cỡ nào thì cũng chỉ bày được chừng đó giấy tờ. Phiên chat càng kéo dài, giấy tờ chất càng cao, và cũng như người thật, bàn càng bừa thì làm việc càng lú. Chất lượng trả lời giảm dần khi context đầy lên, đó là đặc tính của mọi model hiện nay.

Điều ít ai biết: ngay khi anh chị mở phiên mới, chưa gõ chữ nào, bàn đã có sẵn vài chục nghìn token giấy tờ. Gõ lệnh /context mà xem, nó liệt kê rành mạch ai đang chiếm chỗ:

• System prompt: các tầng CLAUDE.md + rules + memory của anh chị (phần 4), được nạp vào đầu mọi phiên.
• System tools: mô tả bộ đồ nghề có sẵn của máy (đọc file, sửa file, chạy lệnh, tìm kiếm web, lập kế hoạch…), ngốn cỡ 15-17 nghìn token và anh chị không cắt được.
• MCP tools: đồ nghề ngoài do chính anh chị cắm thêm (phần 8). Phần này anh chị kiểm soát được, và cũng là phần dễ phình nhất.
• Messages: phần trao đổi thật giữa anh chị và máy.
• Free space: chỗ trống còn lại.

Vì sao phải quan tâm? Vì anh chị trả tiền cho mọi token trên bàn, kể cả phần bị nạp ngầm. Một CLAUDE.md nhồi 10.000 token bị tính lại mỗi lần mở phiên. Một MCP tạp nham có thể nuốt 20% mặt bàn ngay khi cắm vào. Token là tiền, và bàn chật còn làm máy trả lời dở đi: thiệt đơn thiệt kép.

Compact và clear: dọn bàn đúng lúc

Hai lệnh dọn dẹp cần thuộc lòng:

/compact: nén toàn bộ lịch sử trò chuyện thành một bản tóm tắt mật độ cao, giải phóng mặt bàn mà vẫn giữ ý chính. Máy cũng tự làm việc này khi bàn gần đầy (autocompact), nhưng chủ động nén ở điểm mình chọn thì kiểm soát tốt hơn. Mẹo hay: nén kèm chỉ dẫn, kiểu “/compact ưu tiên giữ lại các quyết định về thiết kế và danh sách việc chưa xong”.

/clear: xoá sạch, bàn trắng tinh. Dùng khi chuyển sang việc không liên quan. Đây là thói quen người mới hay bỏ qua nhất: xong việc A, tiện tay hỏi luôn việc B trong cùng phiên, để rồi việc B bị nhiễu bởi cả núi bối cảnh việc A. Việc mới, phiên mới. Cứ nhớ: mở phiên mới không mất gì cả, vì mọi thứ đáng nhớ đã nằm trong CLAUDE.md.

Một mẹo cho người thích nhìn đồng hồ: lệnh /statusline cho anh chị tuỳ biến dòng trạng thái dưới màn hình terminal, ví dụ gắn thanh phần trăm token đã dùng, nhìn phát biết ngay sắp phải dọn bàn chưa. (Bản terminal mới chỉnh được món này, bản giao diện đồ hoạ thì không, thêm một lý do để theo terminal.)

Chọn model và chỉnh mức suy nghĩ

Lệnh /model cho đổi “bộ não” giữa các cỡ: model lớn (Opus) khôn nhất nhưng đắt nhất, model vừa (Sonnet) và nhỏ (Haiku) rẻ hơn nhiều. Nguyên tắc chi tiêu y như phân việc trong công ty: việc khó đưa người giỏi, việc lặt vặt đừng bắt giám đốc làm. Đến phần 9 anh chị sẽ thấy nguyên tắc này thành hệ thống: agent con dùng model rẻ cày phần nặng, chỉ trả bản tóm tắt về cho agent mẹ dùng model xịn.

Cũng trong /model có mục thinking: bật thì máy được “nháp” trong một vùng suy nghĩ riêng trước khi trả lời. Điểm hay: vùng nháp đó không cộng dồn vào lịch sử trò chuyện (dù vẫn tính tiền lúc chạy), nên câu trả lời cuối gọn mà vẫn sâu. Với việc cần suy luận nhiều, bật thinking rồi dặn máy “trả lời ngắn thôi, cần thì tao hỏi thêm” là combo tiết kiệm bàn rất hiệu quả.

Bộ thói quen giữ máy khôn và hoá đơn nhẹ

Gom các nguyên tắc chính hãng khuyên + kinh nghiệm tụi em xài hằng ngày:

1. Ra lệnh cụ thể thay vì mông lung. “Sửa lỗi hiển thị giá ở trang thanh toán, file checkout” ăn đứt “cải thiện cái web này giùm tao”. Lệnh càng trúng đích, máy càng ít lang thang, token càng ít cháy. Đây là mẹo lời nhất mà không tốn gì.
2. Giữ CLAUDE.md gọn (200-500 dòng, phần 4), thứ gì là “việc” chứ không phải “luật” thì chuyển thành skill, vì skill chỉ được nạp khi gọi tới (phần 7).
3. Kén chọn MCP. Trước khi cắm đồ nghề ngoài, coi nó chiếm bao nhiêu chỗ bằng /context. Đồ không dùng thì tháo.
4. Việc mới, phiên mới. /clear là bạn thân.
5. Nén chủ động ở các điểm nghỉ tự nhiên của công việc, kèm chỉ dẫn giữ gì.
6. Cần xả ý dài bằng giọng nói? Xả vào một phiên model rẻ trước, nhờ nó nén thành đề bài gọn, rồi mới đưa đề bài đó cho model xịn. Đừng đổ nguyên tràng “ừm, à” vào phiên đắt tiền.

Anh chị để ý sẽ thấy toàn bộ bài này quy về một câu quen thuộc trong quản trị: đừng bắt một người ôm quá nhiều việc cùng lúc rồi trách họ làm ẩu. Máy cũng vậy. Người quản lý giỏi chia việc, chia bối cảnh, chia người. Phần 7 và phần 9 chính là học cách “chia người” cho AI.

Tự tay làm trước khi qua phần 7

1. Mở phiên mới, gõ /context, đọc bảng kê và trả lời: phần nào đang chiếm nhiều nhất, có cắt được không?
2. Làm một việc dài hơi rồi thử /compact kèm chỉ dẫn, so sánh trước sau bằng /context.
3. Gõ /model, coi model đang dùng, thử đổi mức thinking.
4. Đặt cho mình luật “việc mới phiên mới” trong một tuần, cảm nhận khác biệt.

Phần 7 học skills: cách đóng gói một quy trình nghiệp vụ (kiểu “quét đơn hàng tồn”, “soạn email chào khách mới”) thành file dạy máy làm đi làm lại được, nói một câu là nó tự biết đường chạy, y như bàn giao SOP cho nhân viên.

Phần 7 — Skills: đóng gói quy trình thành “nghề” để máy làm đi làm lại không sai nhịp

Học xong bài này, anh chị biến được một quy trình lặp đi lặp lại trong công ty (lọc khách tiềm năng, soạn hồ sơ chào giá, tổng hợp nghiên cứu…) thành một skill: file dạy nghề cho máy, từ đó chỉ cần ra lệnh một câu là máy tự chạy trọn quy trình. Đây là mảng mà tụi em đánh giá là đáng tiền nhất của Claude Code với người làm kinh doanh.

Skill là gì: SOP phát cho nhân viên máy

Công ty nào chạy tử tế cũng có SOP, tức quy trình chuẩn: việc X làm theo các bước 1-2-3, lưu ý A, cấm B. Nhân viên mới cầm SOP là làm được việc mà không cần ai kèm. Skill chính là SOP viết cho Claude Code: một thư mục nhỏ nằm trong .claude/skills/, trong đó có file mô tả “nghề này làm gì, khi nào dùng, các bước ra sao”.

Điểm ăn tiền nằm ở chữ “khi nào dùng”: mỗi skill có phần mô tả tình huống kích hoạt. Anh chị chỉ cần nói chuyện bình thường (“kiếm cho tao 1.000 phòng khám nha ở Mỹ”), máy tự nhận ra câu đó khớp với skill “scrape-leads” rồi tự lôi ra chạy. Không cần nhớ cú pháp, không cần gọi tên skill. Và như đã học ở phần 6: skill chỉ được nạp vào bộ nhớ khi được gọi tới, nên có cả trăm skill cũng không làm phiên chat nặng thêm.

Nhìn một skill thật chạy để thấy nó đáng tiền cỡ nào

Lấy ví dụ ngay trong nhà: skill lọc khách tiềm năng mà phòng kinh doanh MONA dùng hằng tuần. Hồi chưa đóng gói, nhân viên làm tay đủ công đoạn: đặt bộ lọc tìm kiếm (15-20 phút), lọc thử một mẻ nhỏ rồi tự kiểm chất lượng (10-15 phút), chạy mẻ lớn, đổ vào bảng tính, đối chiếu bổ sung email… tổng cộng ngót nửa tiếng tới cả tiếng, tuần nào cũng phải làm.

Sau khi đóng gói thành skill, giờ chỉ cần gõ đúng một câu. Máy tự chạy mẻ thử 25 dòng để kiểm chất lượng trước, đạt thì tự bung 4 luồng chạy song song, gom cả nghìn dòng dữ liệu trong chưa tới hai phút, tự đổ vào bảng tính, tự bổ sung email thiếu. Giữa chừng gặp lỗi định dạng tên file, máy tự đọc tài liệu, tự sửa, rồi tự cập nhật luôn file skill để lần sau khỏi vấp lại. Chỗ này đáng ngẫm: skill không phải phần mềm cứng đơ chết khi gặp lỗi; nó là quy trình có một bộ não linh hoạt đứng giữa, sai thì tự xoay như một nhân viên biết việc.

Giải phẫu một skill

Mở một thư mục skill ra, cấu trúc chỉ có vậy:

• skill.md: file điều phối. Gồm phần mô tả (tên nghề + khi nào dùng), mục tiêu, đầu vào cần có, và checklist các bước. Nó giống nhạc trưởng: không tự chơi nhạc, chỉ cầm bảng tổng phổ điều phối.
• scripts/: các đoạn chương trình làm phần việc nặng và lặp lại (truy vấn dữ liệu, xử lý file, đổ bảng tính). Đây là các “nhạc công”.

Vì sao phải có scripts, sao không để máy tự làm mỗi lần từ đầu? Vì việc nào làm giống nhau mỗi lần thì nên đóng thành chương trình chạy cố định: nhanh, rẻ, kết quả ổn định. AI đứng vai người bấm nút và xử lý tình huống, không đứng vai người cày từng dòng. Kết hợp hai thứ đó, anh chị được cái hay của cả hai thế giới: sự đều tay của máy móc + sự ứng biến của trí khôn. Và điều dễ chịu nhất: anh chị không cần đọc hiểu mấy script đó. Thú thật, nhiều script trong các skill xài hằng ngày ở MONA, chính người xài cũng chưa từng mở ra đọc. Ai viết? Claude viết. Mình chỉ ra đề và nghiệm thu.

Tự tạo skill đầu tiên: quy trình 4 bước

Bước 1: chọn đúng việc. Tiêu chí vàng: việc lặp lại hằng tuần, các bước ổn định, tốn 30 phút trở lên mỗi lần. Vài gợi ý sát sườn doanh nghiệp Việt: tổng hợp báo cáo bán hàng cuối tuần từ file xuất ra của phần mềm bán hàng; soạn hồ sơ chào giá theo mẫu công ty từ thông tin khách; kiểm tra đơn tồn chưa giao quá 3 ngày và soạn tin nhắc; gom đánh giá của khách từ các kênh về một bảng.

Bước 2: xả quy trình bằng giọng nói. Kể cho máy nghe cách anh chị đang làm việc đó, như đang bàn giao cho nhân viên mới: làm gì trước làm gì sau, lấy dữ liệu ở đâu, mẫu nào phải theo, chỗ nào hay sai phải né. Kèm luôn một mẫu kết quả đúng (file báo giá đẹp nhất từng làm, bảng báo cáo chuẩn) và một mẫu dữ liệu đầu vào. Rồi chốt: “đóng gói quy trình này thành skill theo đúng chuẩn skill của Claude Code.”

Bước 3: máy hỏi ngược, mình chốt. Nó sẽ hỏi kiểu: kết quả xuất ra đâu, dữ liệu vào bằng gì, dùng nguồn ảnh nào. Trả lời theo hiểu biết kinh doanh của mình, câu nào kỹ thuật quá thì chọn phương án máy khuyên.

Bước 4: chạy thử và nắn. Đưa skill cho một phiên mới toanh (không dính bối cảnh lúc tạo) chạy thử với dữ liệu thật. Sai chỗ nào, góp ý chỗ đó và dặn: “sửa vào file skill để lần sau đừng vấp.” Vài vòng như vậy, độ chính xác leo từ cỡ 70% lên 90%, rồi lên 98-99%. Tới ngưỡng đó thì nói thật lòng: nhân viên bằng xương bằng thịt cũng hiếm ai làm đều tay hơn.

Một lời thật lòng trước khi anh chị hào hứng quá đà

Ở MONA, từ hồi kho skill dày lên, nhiều việc vận hành lặp lại không cần tuyển thêm người nữa: việc tới, gọi skill, nghiệm thu, xong. Trần của công cụ này cao cỡ đó. Nhưng tụi em muốn anh chị giữ cái đầu lạnh: skill chạy trên máy cá nhân hợp nhất với quy trình của một người hoặc một nhóm nhỏ. Khi quy trình dính tới nhiều phòng ban, dữ liệu khách nhạy cảm, cần phân quyền và chịu trách nhiệm pháp lý, thì bài toán chuyển sang địa hạt phần mềm vận hành có kỷ luật, đúng mạch tụi em phân tích trong loạt bài tự động hoá trên mona.media. Dùng skill để tăng tốc chính mình trước, đó là khoản lời chắc ăn nhất.

Tự tay làm trước khi qua phần 8

1. Liệt kê 5 việc lặp lại hằng tuần của chính anh chị, chấm điểm theo tiêu chí “bước ổn định + tốn trên 30 phút”, chọn quán quân.
2. Xả quy trình đó bằng giọng nói + đưa mẫu kết quả đúng, cho máy đóng thành skill.
3. Chạy thử ở phiên mới với dữ liệu thật, nắn 2-3 vòng, dặn máy tự ghi bài học vào skill.

Phần 8 học MCP (Model Context Protocol): nói nôm na là “skill do người khác viết sẵn”, cách cắm đồ nghề ngoài vào Claude Code để nó điều khiển được trình duyệt Chrome, đọc được các dịch vụ ngoài, và cả cảnh giác cần có khi cắm đồ lạ vào máy mình.

Phần 8 — MCP và plugin: cắm đồ nghề ngoài cho máy, và cái giá phải soi trước khi cắm

Học xong bài này, anh chị biết cắm thêm “đồ nghề ngoài” cho Claude Code qua chuẩn MCP: cho máy điều khiển trình duyệt Chrome, đọc và dán nhãn hộp thư Gmail, thao tác với phần mềm quản lý công việc. Quan trọng không kém: biết cái giá bằng token của mỗi món đồ cắm vào, và chiến thuật “thử bằng MCP, chốt bằng skill” của dân xài thạo.

MCP là gì, nói bằng tiếng người

Phần 7 anh chị đã học skill: SOP tự viết cho máy. MCP (Model Context Protocol) là skill do người khác viết sẵn, thường là đội ngũ của chính các phần mềm lớn. Nó là chuẩn kết nối do Anthropic đưa ra để phần mềm bên ngoài “chìa tay” cho AI: cắm một cái, máy của anh chị tự nhiên biết thêm một bộ thao tác mới, kiểu như tuyển được nhân viên đã thạo sẵn một phần mềm nào đó.

Cách cài dễ tới bất ngờ. Mỗi MCP có một đoạn cấu hình JSON ngắn (tìm bằng cách gõ “tên phần mềm + MCP server”, hoặc vào các trang tổng hợp như mcpservers.org). Anh chị dán nguyên đoạn đó vào Claude Code kèm câu “cài MCP này vào workspace của tao”, máy tự lo phần còn lại. Với dịch vụ cần đăng nhập (Gmail, phần mềm quản lý việc…), nó sẽ dẫn anh chị qua bước lấy khoá API hoặc bấm nút cho phép truy cập, y như cấp thẻ ra vào cho nhân viên mới. Nhớ nguyên tắc phần 5: khoá API là chìa két, không dán lung tung, không đưa vào video màn hình.

Một lưu ý an toàn nói thẳng: kho MCP trên mạng là đồ bên thứ ba, chất lượng và độ an toàn không đều. Ưu tiên MCP chính chủ từ nhà phát triển phần mềm đó hoặc từ Anthropic; đồ trôi nổi ít sao, ít người dùng thì đừng cắm vào máy đang chứa dữ liệu làm ăn.

Món đáng cắm nhất: Chrome DevTools MCP

Nếu chỉ cắm một món, dân xài nặng đô gần như thống nhất chọn Chrome DevTools MCP: nó cho Claude Code điều khiển và quan sát một trình duyệt Chrome thật. Nghĩa là máy tự mở trang, tự cuộn, tự bấm nút, tự chụp màn hình, tự đọc nội dung.

Giá trị kinh doanh của chuyện này lớn hơn vẻ ngoài của nó: rất nhiều dịch vụ không có cổng kết nối chính thức cho phần mềm ngoài, xưa giờ muốn lấy dữ liệu từ đó là phải thuê người ngồi bấm tay. Có Chrome DevTools MCP, máy làm được các việc kiểu: vào trang đối thủ chụp và tóm tắt bảng giá; lượn sàn thương mại điện tử gom thông tin sản phẩm theo tiêu chí anh chị đặt; kiểm tra chính website của mình hiển thị đúng không trên từng trang. Kết hợp với skill (phần 7), nó thành tay chân cho những quy trình mà trước nay “chỉ người mới làm được vì phải nhìn màn hình”.

Cái giá của MCP: soi bằng /context trước khi khen hay

Giờ tới phần mà phần 6 đã gài sẵn. Cắm xong một MCP tầm trung (ví dụ MCP của một phần mềm quản lý công việc), gõ /context mà coi: riêng bộ mô tả công cụ của nó có thể ngốn gần 20.000 token, chiếm chỗ nhiều hơn cả bộ đồ nghề gốc của Claude Code. Chưa gõ câu lệnh nào, một phần tư “mặt bàn” đã bị chiếm, mà đó lại là khúc đầu prompt, khúc chất lượng nhất.

So sánh cho dễ thấm: một skill chỉ nạp phần mô tả đầu file (vài chục token), toàn bộ ruột chỉ nạp khi được gọi. Một MCP nạp cả bộ mô tả công cụ ngay khi cắm. Cùng nối vào Gmail: bản MCP tốn hàng nghìn token thường trực và chạy chậm hơn; bản skill gọi thẳng API chỉ tốn vài chục token mô tả, và khi tụi em đo thử cùng một việc trên hộp thư thật, bản skill chạy nhanh hơn cỡ 5-10 lần. (Phiên bản mới của Claude Code đã có cơ chế tự né bớt: MCP nào mô tả quá cồng kềnh thì máy chỉ tìm nạp đúng công cụ cần dùng. Nhưng đừng vì vậy mà cắm bừa.)

Từ đó ra chiến thuật hai bước của người xài thạo, cũng là bài học đáng giá nhất bài này:

1. Dùng MCP để thử cho nhanh. Cài mất một phút, chạy thử ngay, trả lời được câu “việc này máy làm được không, đáng làm không”.
2. Đáng làm thì chuyển thành skill. Nói với máy: “cách này chạy được rồi, giờ viết thành skill gọi thẳng API thay vì đi qua MCP, tham khảo format các skill sẵn có của tao.” Được bản chạy nhanh hơn, rẻ hơn, ổn định hơn cho dùng lâu dài.

Bài mẫu anh chị nên làm theo, cũng là bài tụi em cho người mới ở MONA tập tay: dán nhãn hộp thư Gmail. Bước một, nhờ máy đề xuất bộ nhãn hợp lý (ưu tiên nhãn theo hành động: “cần xử lý”, “chờ phản hồi”, “lưu tham khảo”). Bước hai, cắm Gmail MCP, cho máy đọc và dán nhãn thử 15 email, thấy ngon cho chạy 100. Bước ba, chuyển thành skill gọi API trực tiếp: lấy cả trăm email trong tích tắc, phân loại và dán nhãn xong trong khoảng nửa phút. Từ nay việc dọn hộp thư mỗi sáng là một câu lệnh.

Plugin: biết là đủ

Claude Code còn một hệ plugin (vào phần quản lý plugin trong cài đặt để xem, kèm kho chính thức của Anthropic và vài chợ bên thứ ba). Có món hữu ích như Context7 (tự nén tài liệu API của các công cụ anh chị hay dùng cho máy đọc kiểu tiết kiệm token), có món cải thiện thẩm mỹ giao diện mà tụi em thử rồi thấy thua xa cách “đưa ảnh mẫu + vòng lặp chụp màn hình” của phần 2. Nhận định thật lòng của tụi em: bản gốc không plugin đã rất đủ dùng, và nhiều khả năng mảng plugin sẽ dần được gộp về skill. Biết nó tồn tại là đủ, đừng tốn thời gian sưu tầm.

Tự tay làm trước khi qua phần 9

1. Cài Chrome DevTools MCP, sai máy mở website của chính công ty anh chị, chụp và nhận xét trang chủ.
2. Sai tiếp: vào một trang đối thủ, tóm tắt cách họ trình bày bảng giá.
3. Làm bài Gmail: đề xuất bộ nhãn, dán nhãn thử 15 email qua MCP.
4. Chuyển quy trình Gmail đó thành skill và so tốc độ hai bản.
5. Gõ /context trước và sau khi cắm MCP, tự trả lời: món này đáng chỗ nó chiếm không?

Phần 9 lên nấc điều binh: sub-agent và đội agent. Cách tách việc cho các “nhân viên con” chạy song song, mỗi con một vùng bộ nhớ riêng, và bài toán nghìn email co từ hàng giờ xuống hơn một phút.

Phần 9 — Sub-agent và đội agent: một mình điều cả ê-kíp máy

Học xong bài này, anh chị biết tách việc cho các “nhân viên con” của Claude Code chạy song song, biết ba sub-agent đáng dựng cho mọi người dùng, hiểu tính năng đội agent (agent teams) hoạt động ra sao, và quan trọng ngang ngửa: biết lúc nào đừng dùng mấy thứ hào nhoáng này cho đỡ tốn tiền oan.

Sub-agent là gì và vì sao nó khắc chế được hai điểm yếu cố hữu

Sub-agent là một phiên Claude nhỏ do phiên chính (agent mẹ) đẻ ra để giao một việc con. Nó sinh ra với bộ nhớ riêng, sạch trơn: chỉ biết đúng đề bài được giao, làm xong trả kết quả về cho mẹ rồi biến mất. Nghe đơn giản, nhưng cấu trúc đó khắc chế đúng hai điểm yếu anh chị đã học ở phần 6:

Một, chống bừa bàn. Việc nào phải “đọc cả núi để rút ra một nắm” (đọc 50 trang tài liệu, quét 1.000 dòng dữ liệu) mà làm ngay trong phiên chính thì mặt bàn của phiên chính ngập rác. Giao cho sub-agent: nó ôm cả núi đó trong bộ nhớ riêng của nó, chỉ gửi về bản tóm tắt vài trăm token. Bàn của mẹ luôn sạch.

Hai, rẻ hơn hẳn. Sub-agent chạy được bằng model rẻ (Sonnet, Haiku) trong khi mẹ giữ model xịn. Phần cày nặng chạy bằng lính giá mềm, phần tổng hợp và ra quyết định mới dùng tướng. Đúng nguyên tắc phân việc của phần 6, giờ thành cấu trúc hẳn hoi.

Và món ăn tiền nhất: chạy song song. Bài toán dán nhãn email của phần 8 làm tuần tự mất khoảng nửa phút cho 100 email. Chia cho 10 sub-agent chạy cùng lúc, tụi em đo được: gần 1.000 email xong trong hơn một phút. Việc ba tiếng kiểu tuần tự co về mươi phút, y như một tổ mười người làm thay một người, chỉ khác là tổ này bấm nút là có.

Cách dựng thì khỏi học thuộc: sub-agent là các file định nghĩa nằm trong .claude/agents/ (cùng họ với skill), và anh chị cứ nhờ chính Claude Code dựng: “biến skill dán nhãn Gmail thành sub-agent, tao muốn 10 con chạy song song, dùng model Sonnet, chạy thử và đo thời gian cho tao coi.” Lưu ý nhỏ: dựng agent xong phải mở phiên mới thì phiên đó mới thấy agent, giống tuyển người hôm nay thì mai người ta mới tới nhận việc.

Hai luật xương máu khi chia việc cho lính

Luật 1: đề bài cho sub-agent phải nhỏ và trần trụi. Sub-agent dùng model rẻ nên kém khôn hơn mẹ, và đây là lúc môn xác suất lớp 11 quay lại đòi nợ: mỗi con làm đúng 95%, thì 3 con cùng đúng chỉ còn 85%, 10 con còn 59%, 50 con còn 7%. Càng đông lính, xác suất “cả đội êm đẹp” càng rơi. Cách chống: mỗi con chỉ nhận một việc thật gọn (“phân loại 100 email này theo bộ nhãn X”), đừng bắt nó ôm nguyên chuỗi.

Luật 2: quy định rõ lính được trả về cái gì. Tụi em từng dính đúng lỗi này: 10 con trả nguyên văn cả nghìn email về cho mẹ, mẹ vỡ bộ nhớ, hỏng cả lượt chạy. Sửa bằng một câu dặn: “sub-agent không được trả nguyên văn, chỉ trả kết quả phân loại.” Lính báo cáo số liệu, không đọc nguyên cuốn sổ cho sếp nghe.

Ba sub-agent đáng dựng cho mọi người

1. Con nghiên cứu (researcher). Nhận câu hỏi, tự bung nhiều luồng tìm kiếm song song trên các nguồn anh chị chỉ định sẵn (trang tin cậy, tài liệu chính chủ), trả về bản tổng hợp. Rác của việc lùng sục nằm hết trong bộ nhớ của nó.
2. Con phản biện (reviewer). Đây là con thâm thuý nhất: giá trị của nó nằm ở chỗ không biết gì cả. Phiên mẹ vừa làm xong một sản phẩm thì đầu nó đầy thiên kiến “tôi làm vậy là đúng”, hệt người thợ vừa cày 10 tiếng theo một hướng. Đưa sản phẩm cho một con mắt sạch chưa dính bối cảnh, nó soi ra ngay những chỗ người trong cuộc mù. Các công ty phần mềm lớn bắt buộc bước “người khác soi code” (code review) chính vì lẽ này; ở MONA cũng vậy, và mọi thứ máy làm cho khách đều qua mắt sạch, người thật lẫn máy.
3. Con kiểm thử (QA). Tự viết bài kiểm tra cho sản phẩm vừa làm, chạy, báo cáo đậu rớt, sửa chỗ rớt. Chính là nhịp “kiểm chứng” của phần 3, giờ được đóng thành một nhân sự chuyên trách.

Ghép ba con này thành quy trình chuẩn ghi trong CLAUDE.md: mẹ làm, con phản biện soi, con kiểm thử chạy bài test, mẹ sửa theo hai báo cáo, rồi mới cho ra cửa. Với đồ chơi cá nhân thì hơi rườm; với thứ định đưa người khác dùng thì nhịp này là dây an toàn.

Đội agent: nấc cao hơn, và hoá đơn cũng cao hơn

Sub-agent là lính chỉ biết báo cáo mẹ. Agent teams lên thêm một tầng quản lý: có agent trưởng nhóm tự chia việc cho các thành viên; mỗi thành viên là một phiên Claude đầy đủ, đọc CLAUDE.md riêng, chạy skill riêng, và nói chuyện được với nhau qua một bảng việc chung (kiểu bảng phân việc nội bộ của các phần mềm quản lý dự án). Anh chị đứng ngoài như chủ công ty: giao mục tiêu cho trưởng nhóm, thỉnh thoảng chọc vào nhắn riêng một thành viên. Tính năng này đang ở dạng thử nghiệm, phải bật thủ công trong settings.json (nhờ máy bật giùm là xong).

Nghe rất đã, và mạng xã hội đang thổi nó lên tận mây. Xin dội một gáo nước cần thiết, số liệu từ chính Anthropic: đội agent tốn cỡ 7 lần token so với một phiên đơn, vì mỗi thành viên ôm nguyên một bộ nhớ riêng cộng chi phí “họp hành” giữa các con. Người không canh chừng có thể đốt tiền chục triệu trong một ngày theo cả nghĩa đen. Khuyến nghị chính hãng: thành viên dùng model rẻ, đội giữ thật nhỏ, đề bài giao thật gọn, xong việc giải tán đội ngay.

Chốt lại bằng nguyên tắc mà tụi em muốn anh chị khắc cốt: độ hoành tráng của công cụ không phải mục tiêu. Việc một phiên đơn làm ngon thì dùng phiên đơn. Việc chia được thành nhiều mảnh độc lập giống nhau thì sub-agent. Việc thật sự cần nhiều vai phối hợp và tranh luận thì mới tới đội agent, kèm mắt canh hoá đơn. Phần lớn giá trị kinh doanh nằm ở hai nấc đầu.

Tự tay làm trước khi qua phần 10

1. Nhờ máy dựng con phản biện + con kiểm thử vào .claude/agents/, ghi quy trình “làm, soi, test, sửa” vào CLAUDE.md.
2. Lấy một skill đã dựng ở phần 7, cho chạy qua quy trình mới, đọc hai bản báo cáo xem nó bắt được lỗi gì.
3. Thử một việc chia mảnh thật (phân loại vài trăm dòng dữ liệu) bằng 5-10 sub-agent, đo thời gian so với chạy tuần tự.
4. Ai muốn nghịch đội agent: bật tính năng, giao một đề nhỏ kiểu “3 thành viên dựng 3 phương án trang giới thiệu, xong mở cho tao so”, và nhìn kỹ hoá đơn token sau đó.

Phần 10, bài cuối của khoá: git worktree để chạy nhiều phiên trên cùng một dự án không giẫm chân nhau, và đưa sản phẩm lên chạy thật trên internet. Học xong là anh chị đi trọn vòng: từ cài đặt tới sản phẩm sống ngoài đời.

Phần 10 — Git worktree và đưa sản phẩm lên chạy thật: đi nốt vòng cuối

Bài cuối của khoá. Học xong, anh chị biết cách cho nhiều agent cùng làm một dự án mà không giẫm chân nhau bằng git worktree, và biết đưa thứ mình dựng lên internet cho người khác dùng thật: từ trang web tĩnh tới đường link tự động phục vụ quy trình kinh doanh.

Vấn đề: nhiều thợ chung một công trường thì giẫm chân nhau

Phần 9 anh chị đã có trong tay nhiều agent chạy song song. Nhưng cho chúng cùng sửa một dự án là lộ ra vấn đề: file trong một dự án không tách bạch tuyệt đối, file này gọi sang file kia, hai agent cùng đụng một file là dẫm chân nhau, dân trong nghề gọi là xung đột. Giống hai đội thợ cùng sửa một căn nhà: đội điện với đội nước sớm muộn cũng đụng nhau ở chỗ tường chung.

Giới lập trình giải bài này từ lâu bằng Git: hệ thống quản lý phiên bản, cho phép tách dự án thành các nhánh (branch), mỗi nhánh là một bản sao để làm một việc riêng, xong việc thì gộp (merge) lại: máy so hai bản, lấy phần thay đổi đắp về bản chính. Git worktree đi thêm một bước rất hợp với thời agent: mỗi nhánh được bung ra thành một thư mục riêng trên máy, chung lịch sử nhưng tách chỗ đứng. Mỗi agent ngồi hẳn một thư mục, không còn cửa nào để giẫm chân nhau.

Ví dụ một việc tụi em gặp hoài: website công ty cần thêm 3 trang (giới thiệu, liên hệ, dịch vụ). Một câu lệnh, máy tự tạo 3 worktree, mỗi thư mục một agent dựng một trang, chạy song song, xong tự gộp cả ba về bản chính, có agent đứng ra dàn xếp các chỗ vênh khi gộp. Bí quyết để nó “tự biết đường làm” nằm đúng chỗ phần 2 và phần 4 đã dạy: ghi quy ước worktree vào CLAUDE.md (đại ý: “dự án này dùng git worktree cho việc chạy song song, mỗi việc một thư mục riêng, không sửa file của nhánh khác, xong thì gộp về nhánh chính”). Dặn một lần, mọi phiên sau cứ thế mà chạy.

Với người không làm phần mềm chuyên, anh chị không cần thuộc lệnh Git nào hết. Chỉ cần nhớ hai ý: một, có cơ chế cho nhiều agent làm song song an toàn, cứ nói với máy là muốn dùng worktree; hai, Git đồng thời là máy thời gian: mọi phiên bản đều được lưu, lỡ hỏng thì quay về bản trước, nên hãy nhờ máy “lưu mốc” (commit) sau mỗi chặng làm được việc. Đây cũng là dây an toàn thật sự khi anh chị xài các chế độ quyền rộng tay ở phần 5.

Đưa lên chạy thật: từ máy mình ra internet

Suốt khoá, mọi thứ anh chị dựng đều nằm trong máy. Vòng cuối là đưa nó ra cho người khác dùng. Có hai cấp:

Cấp 1: trang web tĩnh. Trang giới thiệu, trang chiến dịch không cần xử lý phía máy chủ thì dùng các dịch vụ kiểu Netlify, Vercel: nói với Claude Code “deploy trang này lên Netlify”, nó tự lo từ tạo tài khoản kết nối tới khi anh chị cầm được đường link gửi khách. Nhanh, có gói miễn phí, và vì trang tĩnh không có “ruột” chạy trên máy chủ nên bề mặt rủi ro cũng thấp.

Cấp 2: đường link biết làm việc (API). Đây là món ăn tiền cho dân tự động hoá: biến một quy trình thành một đường link mà hễ ai gọi tới là quy trình tự chạy. Một dịch vụ gọn để bắt đầu là Modal: đăng ký, lấy token, đưa cho Claude Code kèm câu lệnh, vài phút sau anh chị có một URL công khai của riêng mình. Bản chạy thử đầu tiên có thể chỉ là một link vui (gọi vào thì báo “hôm nay có phải sinh nhật không”), nhưng nghiêm túc hoá lên thì nó là cánh cửa nối các hệ thống: đơn hàng mới trên web bắn tín hiệu (webhook) vào link của anh chị, link kích hoạt quy trình phân loại và soạn phản hồi; hoặc chính skill lọc khách tiềm năng của phần 7 được đưa lên link, ai trong công ty mở link, điền form là máy chạy, khỏi cần biết Claude Code là gì. Chi phí kiểu này thường rẻ hơn hồn nhiên bất ngờ so với thuê bao các nền tảng tự động hoá kéo thả.

Tới đây tụi em lặp lại ranh giới đã nói suốt khoá, vì nó quan trọng nhất ở đúng bài cuối: đường link chạy chơi trong nhà và hệ thống gánh khách thật là hai đẳng cấp khác nhau. Thứ gì bắt đầu giữ dữ liệu khách, nhận tiền thật, nhiều người phụ thuộc hằng ngày, thứ đó cần máy chủ được cấu hình tử tế, phân quyền, sao lưu, có người trực và chịu trách nhiệm. Chính những người kiếm bộn tiền nhất nhờ các công cụ này cũng làm y vậy: đồ họ dựng bằng AI chỉ dùng nội bộ và cho khách quen, không đem bán đại trà ra internet, vì làng công nghệ đã chứng kiến quá nhiều ca thủng bảo mật. Người khôn dùng dao sắc và biết dao sắc.

Tổng kết khoá: anh chị đã đi được tới đâu

Nhìn lại mười bài: cài đặt và đọc hiểu công cụ (phần 1), dựng web bằng lời nói và CLAUDE.md (phần 2), thói quen kiểm chứng (phần 3), thư mục .claude và luật viết lời dặn (phần 4), chế độ quyền và plan mode với một ứng dụng đầy đủ đăng nhập lẫn thanh toán (phần 5), quản context và token như quản chi phí (phần 6), đóng quy trình thành skill (phần 7), cắm đồ nghề ngoài có cân nhắc (phần 8), điều binh sub-agent và đội agent (phần 9), làm song song an toàn và đưa lên chạy thật (phần 10).

Anh chị giờ nắm được thứ mà đa số người nói về AI ngoài kia chưa từng tự tay làm: một quy trình hoàn chỉnh từ ý tưởng tới sản phẩm chạy được. Lời khuyên chốt khoá của tụi em gói trong ba câu. Bắt đầu từ việc lặp lại nhiều nhất trong tuần của chính anh chị, đóng nó thành skill trước. Thứ gì định cho khách và tiền thật chạm vào, đưa người có nghề rà lại. Và đừng để kho kiến thức này nằm im: mỗi tuần tự động hoá thêm một việc, ba tháng sau nhìn lại, cách công ty anh chị vận hành sẽ khác hẳn.

Muốn có người đồng hành ở chặng “làm thật cho doanh nghiệp”, từ kiểm chứng ý tưởng tới dựng hệ thống chịu tải có người chịu trách nhiệm, anh chị ghé các bài tư vấn chuyên sâu của MONA trên mona.media hoặc gọi thẳng 1900 636 648. Còn trong khuôn khổ series học miễn phí này, khoá tiếp theo đã lên sóng: Claude Code nâng cao: hooks, tự động hoá theo lịch, Chrome DevTools sâu hơn, và các kiến trúc chạy máy ở quy mô công việc thật.

Tự tay làm để chốt khoá

1. Nhờ máy ghi quy ước git worktree vào CLAUDE.md của một dự án, rồi giao một việc cần 2-3 nhánh song song.
2. Deploy trang web phần 2 lên Netlify, gửi link cho một người bạn mở thử bằng điện thoại.
3. Đăng ký Modal, dựng đường link đầu tiên của riêng mình (bắt chước demo sinh nhật cũng được), gọi thử từ trình duyệt.
4. Viết ra ba việc trong công ty xứng đáng có “đường link tự chạy”, chấm điểm rủi ro từng cái theo ranh giới đã học.