Affiliate là gì? Cách làm tiếp thị liên kết có doanh thu thật

Có những khoản hoa hồng được ghi nhận lúc 2 giờ sáng, khi người giới thiệu đang ngủ. Một người đọc bài viết cũ từ 3 tháng trước, bấm vào đường link trong bài, mua hàng, và hệ thống tự cộng tiền cho người viết. Nghe sướng tai thật. Sự thật nằm ở đoạn trước đó: bài viết ấy phải đủ tốt để 3 tháng sau còn có người tìm đọc, và cái link ấy phải được gắn đúng cách để hệ thống biết công thuộc về ai. Affiliate là mô hình tiếp thị mà anh chị giới thiệu sản phẩm của người khác qua đường link riêng, có đơn thành công thì nhận hoa hồng. Bài này tụi em mổ đủ hai phía: người muốn kiếm tiền bằng affiliate, và doanh nghiệp muốn mở chương trình affiliate cho người khác đi bán giùm mình, phần thứ hai là việc tụi em đang vận hành mỗi ngày.

Affiliate là gì và tiền đi đường nào?

Affiliate marketing, tiếng Việt gọi là tiếp thị liên kết, vận hành trên một giao kèo đơn giản: bên bán chỉ trả tiền khi có kết quả. Anh chị nhận một đường link có gắn mã định danh riêng, đem giới thiệu ở bài viết, video hay tin nhắn. Ai bấm link đó và mua hàng, hệ thống ghi công cho anh chị và tính hoa hồng theo đơn, cả vòng chạy tự động 24 giờ mỗi ngày. Không đơn thì không ai nợ ai.

Chỗ hay của mô hình này là rủi ro được chia đúng vai. Bên bán không mất tiền quảng cáo vô ích, vì chỉ trả trên đơn thành công. Người giới thiệu không phải ôm hàng, không lo vận đơn, không chăm khách sau bán. Đổi lại, thu nhập của người giới thiệu phụ thuộc hoàn toàn vào niềm tin của người đọc, mà niềm tin thì xây bằng tháng bằng năm và sập trong một lần giới thiệu bậy. Đây là nghề bán uy tín trả góp. Nhớ kỹ giùm tụi em.

Một đơn affiliate có bốn bên đứng sau

Nhìn từ ngoài chỉ thấy người đăng link và người mua, nhưng một đơn hàng affiliate chạy qua đủ 4 bên, và hoa hồng chỉ chốt sau kỳ đối soát thường 30 tới 60 ngày:

• Nhà cung cấp: bên có sản phẩm, đặt ra mức hoa hồng và điều kiện ghi nhận đơn.
• Publisher, tức người giới thiệu: chủ blog, kênh video, cộng đồng, người có tệp độc giả tin mình.
• Nền tảng trung gian: nơi phát link, đếm click, ghi nhận đơn và đứng giữa đối soát. Ở Việt Nam quen mặt nhất là AccessTrade, ngoài ra các sàn lớn đều có chương trình riêng.
• Người mua: trả đúng giá niêm yết, không mất thêm đồng nào vì đi qua link giới thiệu.

Doanh nghiệp đủ lớn có thể bỏ vai trung gian, tự dựng hệ affiliate trên chính website của mình để khỏi chia phí nền tảng và giữ trọn dữ liệu khách. Làm kiểu đó cần phần mềm ghi nhận riêng, tụi em nói kỹ ở mục cuối bài. Còn người mới đi bán thì cứ bắt đầu từ nền tảng trung gian cho an toàn, vì có bên thứ ba làm trọng tài chuyện đối soát tiền nong, tiền về theo kỳ 30 ngày rõ ràng. Bốn vai, thiếu ai cũng gãy.

Affiliate khác gì KOL, referral và cộng tác viên?

Bốn mô hình này hay bị gọi lẫn, mà khác nhau ở đúng một chỗ: trả tiền cho cái gì.

Thực tế các nhãn lớn chạy song song cả bốn, mỗi mô hình gánh một khúc của phễu, và chênh lệch tiền nong rất rõ: booking KOL trả trước 20 tới 50 triệu đồng cho 1 video tầm trung mà chưa chắc ra đơn, còn affiliate trả sau theo từng đơn thành công. KOL tạo biết tới, affiliate gặt đơn từ người đang tìm hiểu, referral vắt tiếp giá trị từ khách đã mua. Anh chị làm publisher thì nên biết mình đang đứng ở khúc nào của phễu người khác, để chọn sản phẩm có hoa hồng xứng với công đoạn mình gánh. Sai khúc là đói.

Các kiểu trả hoa hồng: CPS, CPA, CPL và mức thật trên thị trường

Trước khi nhận link nào, nhìn cho ra nó trả theo kiểu gì:

• CPS, ăn phần trăm trên đơn: phổ biến nhất. Hàng tiêu dùng trên sàn thường 1 tới 10%, hàng số như khóa học hay phần mềm có thể lên 20 tới 40% vì bên bán không tốn giá vốn giao hàng.
• CPA, trả theo hành động: mở tài khoản, cài ứng dụng, điền đơn vay. Ngành tài chính hay dùng, đơn giá cao nhưng duyệt gắt.
• CPL, trả theo khách tiềm năng: mỗi số điện thoại hợp lệ một khoản cố định. Dễ ăn gian nên bên bán kiểm rất kỹ.
• CPC, trả theo click: gần như tuyệt chủng trong affiliate vì click giả quá rẻ, giờ chủ yếu tồn tại bên quảng cáo PPC.

Một con số để anh chị định vị: hoa hồng 3% trên đơn 500 nghìn đồng là 15 nghìn đồng. Muốn có 15 triệu đồng một tháng thì cần 1.000 đơn như vậy, tức là một lượng truy cập rất lớn chứ không phải vài bài đăng. Ngược lại một khóa học 2 triệu đồng trả 30% cho mỗi đơn 600 nghìn đồng, thì 25 đơn một tháng đã ra con số tương đương. Chọn ngách vì thế quan trọng hơn chọn nền tảng. Ngách quyết định hết.

Link, cookie và chuyện ai được tính công

Kỹ thuật đằng sau một đường link affiliate gói trong ba lớp, hiểu nó để khỏi mất tiền oan:

Thứ nhất, link của anh chị mang mã định danh, thường thấy dạng tham số bám đuôi giống UTM. Thứ hai, khi người đọc bấm link, trình duyệt của họ được đặt một cookie ghi nhớ công của anh chị trong một khoảng thời gian, gọi là cửa sổ ghi nhận. Amazon nổi tiếng khó với cửa sổ chỉ 24 giờ, các chương trình ở Việt Nam phổ biến 30 ngày, có nơi 45 ngày. Thứ ba, khi có đơn, hệ thống quyết định ai được tính công theo luật phân bổ, đa số chương trình theo luật click cuối: người có link được bấm sau cùng ăn trọn hoa hồng.

Ba lớp đó sinh ra mấy tình huống người mới hay ngã ngửa. Người đọc bấm link của anh chị rồi 2 ngày sau bấm link của người khác mới mua, công về người kia. Người đọc xóa cookie hoặc mua trên trình duyệt khác, không ai được tính. Đơn bị hoàn trả trong kỳ đối soát, hoa hồng bị trừ ngược. Cho nên đừng vội tiêu khoản hoa hồng đang treo, nó chỉ là tiền của anh chị sau khi qua đối soát, thường trễ 1 tới 2 tháng so với lúc phát sinh đơn. Treo chưa phải tiền.

Bắt đầu từ số 0: chọn ngách rồi mới chọn sản phẩm

Lộ trình tụi em khuyên cho người làm nghiêm túc, nén từ 7 bước xuống 4 chặng:

1. Chặng 1, chọn ngách bằng dữ liệu: lấy thứ anh chị rành sẵn, đối chiếu với lượng tìm kiếm và mức hoa hồng. Ngách ngon là ngách anh chị viết được 50 bài mà không cạn ý, và hoa hồng mỗi đơn đủ lớn như phép tính ở trên.
2. Chặng 2, dựng kênh mình làm chủ: mạng xã hội để kéo người, nhưng tài sản tích lũy nên nằm ở website riêng, vì thuật toán đổi thì kênh mượn sập, còn bài trên web của mình cứ nằm đó hút người đọc từ tìm kiếm. Dân affiliate chuyên dùng WordPress kèm plugin quản lý link affiliate để đổi link hàng loạt khi chương trình thay đổi.
3. Chặng 3, sản xuất nội dung đều tay 3 tháng: mỗi tuần 2 tới 3 bài đánh đúng câu người mua sắp gõ. Đây là chặng rụng người nhiều nhất, vì 4 tới 6 tuần đầu gần như không có đồng nào.
4. Chặng 4, đo rồi dồn lực: xem bài nào ra đơn, dồn viết sâu thêm cụm đó, cắt cụm không ra tiền.

Anh chị thấy chặng 2 và 3 chính là làm content marketing tử tế chứ không có phép màu nào. Nếu muốn đi nhanh phần nền để dồn sức cho phần viết, tụi em nhận dựng website affiliate chuẩn ngay từ đầu, từ cấu trúc chuyên mục tới tốc độ tải, anh chị xem cách tụi em làm content và web rồi hẵng quyết. Chặng 3 ngốn chừng 10 giờ mỗi tuần trong 3 tháng đầu, tính trước cho khỏi nản. Nền xong một lần, xài nhiều năm.

Nội dung ăn tiền mà không đốt uy tín

Ba loại bài ra đơn đều nhất theo quan sát của tụi em: bài so sánh hai sản phẩm người mua đang phân vân, bài đánh giá sâu một sản phẩm kèm cả điểm dở, và bài hướng dẫn giải quyết một việc trong đó sản phẩm chỉ là công cụ. Điểm chung là người viết đứng về phía người đọc, không phải phía sản phẩm. Mỗi bài như vậy người ta đọc chừng 5 phút, mình viết tử tế mất 1 ngày, đổi lại nó sống nhiều năm trên kết quả tìm kiếm.

Và có ba luật chơi bắt buộc, vi phạm là mất kênh chứ không chỉ mất đơn. Một, khai báo minh bạch chuyện mình nhận hoa hồng, chuẩn quốc tế là hướng dẫn của FTC, còn video thì YouTube có mục khai báo riêng. Hai, gắn thuộc tính rel sponsored cho link tiếp thị để không dính án phạt tìm kiếm. Ba, đừng dựng web chỉ toàn bài nhét link, chính sách spam của Google gọi thẳng tên loại site affiliate mỏng dính này và đánh rớt cả site. Người đọc tin mình vì mình nói cả cái dở. Giữ lấy điều đó.

Đo affiliate bằng chỉ số kinh doanh, đừng đếm follow

Bốn con số quyết định thu nhập, xem mỗi tuần một lần là đủ:

• Click ra đơn, tức tỷ lệ chuyển đổi: 100 người bấm link có mấy người mua. Dưới 1% là nội dung đang dẫn sai người hoặc sản phẩm không hợp tệp.
• Thu nhập trên mỗi click: tổng hoa hồng chia tổng click. Con số này cho biết một lượt truy cập của anh chị đáng giá bao nhiêu, để quyết định có đáng đầu tư thêm nội dung không.
• Tỷ lệ đơn bị hủy hoặc hoàn: vượt quá 15 tới 20% thì hoặc sản phẩm có vấn đề, hoặc mình đang hứa quá lời trong bài.
• Nguồn truy cập ra đơn: soi trong Google Analytics kết hợp referral traffic để biết đơn đến từ tìm kiếm, mạng xã hội hay email, rồi dồn lực đúng nguồn.

Số đẹp mà không ra tiền là số trang trí. Follow, like, lượt xem chỉ đáng quan tâm khi nó đổ được vào 4 con số trên.

Chiều ngược lại: doanh nghiệp mở chương trình affiliate của riêng mình

Đây là phần tụi em làm mỗi ngày chứ không nói lý thuyết. Học viện trực tuyến do MONA sở hữu và vận hành đang chạy hệ đối tác giới thiệu ngay trên website: mỗi đối tác một mã riêng, đơn thanh toán về qua webhook ngân hàng là hệ thống tự ghi công trong chưa tới 10 giây, cuối kỳ 30 ngày đối soát tự động, không ai phải ngồi dò từng giao dịch bằng tay. Vận hành kiểu đó mới dám mở rộng số đối tác lên hàng trăm người mà không phình thêm nhân sự kế toán.

Từ việc vận hành thật, tụi em rút ra bốn thứ một chương trình affiliate tự chủ bắt buộc phải có. Một, ghi nhận đơn chính xác tới từng mã đối tác, sai một lần là đối tác nghỉ chơi. Hai, trang tổng quan cho đối tác tự xem số của mình, minh bạch thay cho trấn an. Ba, luật chống gian lận: chặn tự mua qua link mình, lọc đơn ảo, giữ kỳ đối soát đủ dài để trừ đơn hoàn. Bốn, hoa hồng phải tính từ biên lợi nhuận thật chứ không phải nhìn đối thủ mà đặt. Bộ này nằm trong phần mềm, không nằm trong file Excel của bạn kế toán. Excel gãy ở đơn thứ vài trăm.

MONA dựng được trọn gói phần này: website bán hàng có hệ affiliate gắn thẳng vào luồng thanh toán, phần mềm quản lý đối tác viết riêng theo chính sách hoa hồng của từng nhà, đã kiểm chứng trên chính hệ của tụi em trước khi làm cho khách. Anh chị đang bán khóa học, phần mềm hay hàng có biên đủ dày mà chưa có đội bán ngoài, đây là cỗ máy đáng cân nhắc, chi tiết hợp tác xem tại trang hợp tác cùng MONA.

Câu hỏi thường gặp về Affiliate

Làm affiliate có cần vốn không?

Gần như không cần vốn nhập hàng, nhưng cần vốn thời gian: 3 tới 6 tháng viết đều trước khi có thu nhập ổn định. Chi phí tiền mặt tối thiểu là tên miền và hosting cho website riêng, tính bằng vài trăm nghìn tới hơn 1 triệu đồng một năm.

Affiliate có phải đa cấp không?

Không. Affiliate trả hoa hồng trên đơn hàng thật cho người mua cuối, không có chuyện đóng phí gia nhập hay ăn hoa hồng từ việc tuyển người bên dưới. Chương trình nào bắt nộp tiền trước để được làm thì tránh xa. Tránh cho xa.

Kiếm được bao nhiêu tiền một tháng?

Phụ thuộc ngách và lượng truy cập, dải rất rộng: người làm phụ vài trăm nghìn tới vài triệu đồng, người làm chuyên có hệ nội dung mạnh thì vài chục triệu đồng một tháng là có thật. Dùng phép tính hoa hồng nhân số đơn ở mục CPS để tự ước cho ngách của mình, đừng tin ảnh chụp thu nhập trên mạng.

Có nên chạy quảng cáo để đẩy link affiliate?

Người mới thì đừng, vì tiền quảng cáo là chi phí chắc chắn còn hoa hồng là doanh thu không chắc chắn, cộng thêm nhiều chương trình cấm đấu giá từ khóa thương hiệu của họ. Chạy quảng cáo chỉ hợp khi anh chị đã biết chính xác tỷ lệ chuyển đổi và giá trị mỗi click của mình.

Doanh nghiệp nhỏ có nên mở chương trình affiliate không?

Nên, khi sản phẩm có biên lợi nhuận đủ trả hoa hồng mà vẫn lời, và đơn hàng ghi nhận được tự động qua website. Chưa có hai điều đó thì mở ra chỉ thêm việc đối soát bằng tay và cãi nhau với đối tác về số liệu.

Chốt lại: nghề thật, tiền thật, không có nút bấm ra tiền

Affiliate đáng làm với người chịu xây tài sản nội dung, và đáng mở với doanh nghiệp muốn có đội bán ngoài trả lương bằng kết quả. Cả hai phía đều thắng bằng cùng một thứ: hệ thống ghi nhận sòng phẳng và nội dung người ta tin được. Không có phía nào thắng bằng may mắn.

Anh chị đứng phía publisher thì bắt tay dựng web mà viết, còn đứng phía doanh nghiệp muốn mở chương trình cho người khác bán giùm mình, gọi 1900 636 648 kể tụi em nghe sản phẩm và biên lợi nhuận của anh chị. Cuộc gọi chừng 20 phút, tụi em nói thẳng: mức hoa hồng nào chương trình của anh chị mới có người làm thật, hệ ghi nhận cần những gì, và tiền đầu tư phần mềm so với phí thuê nền tảng trung gian chênh nhau bao nhiêu sau 2 tới 3 năm. Gọi là biết. Tụi em vận hành hệ của chính mình trước khi tư vấn cho anh chị, nên số nào nói ra cũng có chỗ kiểm được.